ท้องผูกทำให้ผู้สูงอายุปัสสาวะเล็ดหรือปัสสาวะบ่อยขึ้นได้ไหม?
คำตอบสั้น ๆ: ได้ โดยเฉพาะเมื่ออุจจาระแข็งหรือค้างมาก ลำไส้ที่เต็มอาจเพิ่มแรงกดบริเวณกระเพาะปัสสาวะ ทำให้ปวดปัสสาวะเร่งด่วน ปัสสาวะบ่อย หรือรั่วได้ แต่ไม่ควรสรุปว่าท้องผูกเป็นสาเหตุเดียว เพราะการติดเชื้อ ยา เบาหวาน ต่อมลูกหมาก และโรคระบบประสาทก็ทำให้เกิดอาการคล้ายกัน
สัญญาณที่ควรจดคู่กัน
- ถ่ายอุจจาระวันใด ลักษณะแข็งหรือเป็นก้อนหรือไม่
- ต้องเบ่งมาก เจ็บท้อง ท้องอืด หรือรู้สึกถ่ายไม่สุดหรือไม่
- มีอุจจาระเหลวเล็ดออกมารอบก้อนแข็งหรือไม่
- ปัสสาวะบ่อยหรือรั่วมากขึ้นในวันที่ไม่ถ่ายหรือไม่
- เริ่มยาเสริมธาตุเหล็ก ยาแก้ปวด หรือยาอื่นที่ทำให้ท้องผูกหรือไม่
แนวทางดูแลทั่วไป
ให้ดื่มน้ำตามคำแนะนำของทีมรักษา เพิ่มใยอาหารอย่างค่อยเป็นค่อยไป เคลื่อนไหวตามความสามารถ และจัดเวลาเข้าห้องน้ำหลังอาหารโดยไม่เร่งหรือบังคับ ท่านั่งควรมั่นคงและมีที่รองเท้า หากผู้สูงอายุมีข้อจำกัดเรื่องน้ำ อาหาร หรือการกลืน ต้องปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนปรับ
ไม่ควรทำอะไร?
- ไม่ใช้ยาระบาย สวนอุจจาระ หรือสมุนไพรเป็นประจำโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
- ไม่ลดน้ำเพื่อแก้ปัสสาวะเล็ด เพราะอาจทำให้ท้องผูกและขาดน้ำมากขึ้น
- ไม่ตำหนิผู้สูงอายุเมื่อมีอุบัติเหตุทางปัสสาวะหรืออุจจาระ
- ไม่มองข้ามอุจจาระเหลวเล็ด เพราะบางครั้งเกิดรอบก้อนอุจจาระแข็งที่ค้างอยู่
เมื่อไรควรพบแพทย์?
ปวดท้องมาก อาเจียน ท้องบวม ถ่ายเป็นเลือดหรือดำ ไม่ผายลม น้ำหนักลด ไข้ สับสนใหม่ ปัสสาวะไม่ออก หรือท้องผูกต่อเนื่อง ควรได้รับการประเมินเร็ว รวมถึงผู้ที่อาการปัสสาวะเปลี่ยนกะทันหัน
คำถามที่พบบ่อย
ถ่ายทุกวันยังท้องผูกได้ไหม?
ได้ หากถ่ายแข็ง ต้องเบ่งมาก หรือถ่ายไม่หมด ความถี่เพียงอย่างเดียวไม่พอ
เพิ่มใยอาหารมาก ๆ ทันทีดีไหม?
การเพิ่มเร็วเกินอาจทำให้ท้องอืด และถ้าดื่มน้ำไม่พออาจแย่ลง ควรเพิ่มทีละน้อยตามความเหมาะสม
บันทึกอย่างไรให้แพทย์เข้าใจ?
จดวัน เวลา ลักษณะอุจจาระ อาการปวด ยาที่ใช้ น้ำดื่ม และเหตุการณ์ปัสสาวะรั่ว ใช้ร่วมกับ บันทึกการขับถ่าย 3 วัน
แหล่งข้อมูล
- NHS: constipation and continence in dementia care
- Continence Health Australia: causes and risk factors
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคล หากอาการเกิดขึ้นใหม่ รุนแรงขึ้น หรือมีสัญญาณผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์ พยาบาล หรือเภสัชกร