ผู้สูงอายุสมองเสื่อมไม่ยอมใส่กางเกงซึมซับ ผู้ดูแลควรทำอย่างไร
คำตอบสั้น ๆ: การปฏิเสธอาจเกิดจากความกลัว ความอาย ความไม่สบายตัว ไม่เข้าใจสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น หรือมีอาการเจ็บป่วย อย่าบังคับหรือโต้เถียง ให้หยุดพัก ใช้คำสั้น สุภาพ ให้ทางเลือก และลองใหม่ในเวลาที่สงบ พร้อมหาสาเหตุที่รักษาได้ เช่น ท้องผูก การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ผื่น หรืออุปกรณ์รัดเกินไป
เริ่มจากหาความหมายของคำว่า “ไม่”
- เจ็บ แสบ คัน หรือมีผื่นหรือไม่
- ห้องหนาว คนดูแลเป็นคนไม่คุ้นเคย หรือขาดความเป็นส่วนตัวหรือไม่
- คำว่า “ผ้าอ้อม” ทำให้รู้สึกถูกลดคุณค่าหรือไม่
- ขั้นตอนเร็วเกินไป มีหลายคนพูดพร้อมกัน หรืออธิบายยาวเกินไปหรือไม่
- ผู้สูงอายุยังต้องการเข้าห้องน้ำเองและมองว่าอุปกรณ์ไม่จำเป็นหรือไม่
วิธีพูดที่ช่วยลดการต่อต้าน
เข้าหาจากด้านหน้า เรียกชื่อ แนะนำตัว และบอกทีละขั้น เช่น “เดี๋ยวเราไปเข้าห้องน้ำกันนะคะ” หรือ “เลือกตัวสีนี้หรือสีนี้ดีคะ” หลีกเลี่ยงการพูดถึงอุบัติเหตุต่อหน้าคนอื่น และไม่ตำหนิเมื่อเปื้อน หากถูกปฏิเสธ ให้ถอยออกมาเมื่อปลอดภัยแล้วลองใหม่ภายหลัง
ช่วยให้เข้าห้องน้ำได้ก่อนเกิดเหตุ
- ทำป้ายห้องน้ำด้วยภาพและคำที่อ่านง่าย
- เปิดทางเดินและเปิดไฟช่วงกลางคืน
- สังเกตสัญญาณ เช่น กระสับกระส่าย ดึงเสื้อผ้า ลุกนั่งซ้ำ หรือเดินหาห้อง
- ชวนเข้าห้องน้ำตามกิจวัตร เช่น หลังตื่น หลังอาหาร และก่อนนอน
- เลือกเสื้อผ้าที่ถอดง่าย ไม่มีกระดุมหรือเข็มขัดซับซ้อน
เลือกอุปกรณ์ให้ดูเหมือนเสื้อผ้าปกติ
ผู้ที่ยังเดินและสวมเองได้อาจยอมรับแบบกางเกงมากกว่าแบบเทป ส่วนผู้ที่นอนหรือช่วยตัวเองได้น้อยอาจเปลี่ยนแบบเทปได้ง่ายกว่า ควรทดลองสัมผัส ขนาด และความร้อนก่อนซื้อจำนวนมาก ใช้คำที่ผู้สูงอายุยอมรับ เช่น “กางเกงสำรอง” แทนคำที่ทำให้รู้สึกเป็นเด็ก
เมื่อไรควรขอความช่วยเหลือ?
หากพฤติกรรมเปลี่ยนกะทันหัน สับสนมากขึ้น มีไข้ แสบขัด ปัสสาวะขุ่น มีกลิ่นผิดปกติ ท้องผูกรุนแรง เจ็บ หรือผิวหนังเป็นแผล ควรให้บุคลากรสุขภาพประเมิน ไม่ควรสรุปว่าเป็นเพราะสมองเสื่อมเพียงอย่างเดียว
คำถามที่พบบ่อย
บังคับใส่เพื่อป้องกันเตียงเปื้อนได้ไหม?
การบังคับอาจทำให้กลัวและต่อต้านมากขึ้น ควรใช้วิธีที่จำกัดสิทธิน้อยที่สุด รักษาความปลอดภัย และขอคำแนะนำจากทีมรักษาหากการดูแลทำไม่ได้
ควรพาเข้าห้องน้ำทุกกี่ชั่วโมง?
ใช้รูปแบบจากบันทึกการขับถ่ายและกิจวัตรของบุคคล ไม่ควรใช้ตารางเดียวกับทุกคน
ผู้ดูแลเหนื่อยมากควรทำอย่างไร?
แบ่งหน้าที่ เตรียมอุปกรณ์ล่วงหน้า และขอคำแนะนำจากคลินิกหรือบริการดูแลผู้สูงอายุ การพักของผู้ดูแลเป็นส่วนหนึ่งของความปลอดภัย
แหล่งข้อมูล
- NHS: looking after someone with dementia
- Gloucestershire Hospitals NHS: bladder and bowel care in dementia
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคล หากอาการเกิดขึ้นใหม่ รุนแรงขึ้น หรือมีสัญญาณผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์ พยาบาล หรือเภสัชกร